Heeft de manier waarop ouders opvoeden invloed op executieve functies van kinderen, vroegen Niamh Oeri van de universiteit van Bern en haar collega’s zich af.
Executieve functies
Executieve functies zijn cognitieve processen die nodig zijn voor het uitvoeren van doelgericht gedrag. Bijvoorbeeld het richten van je aandacht en die aandacht vasthouden, je gedrag afremmen in plaats van impulsief reageren en informatie onthouden. Als kinderen die niet goed ontwikkelen, geeft dat op school problemen bij het leren.
Onderzoek
Aan het onderzoek namen 264 kinderen van gemiddeld zes jaar deel. Ze maakten op de computer een test om hun executieve functies te meten. Onder andere sorteerden de kinderen kaarten naar kleur en vorm. Elke ronde werden de opgaves iets moeilijker. In totaal waren er zeven rondes. De prestaties van de kinderen werden beoordeeld op snelheid en accuraatheid.
Aandacht
De tweede taak meet executieve aandacht. Daarbij moesten de kinderen een rode appel vinden op een plaatje tussen allemaal witte appels en rode aardbeien. Het kind behoort die zogenaamde afleiders te negeren en het moet zich focussen op de rode appel. De berekende score is het verschil tussen de juist aangewezen vruchten minus de fouten.
Opvoedstijl
Via vragenlijst voor de ouders inventariseerden de onderzoekers de opvoedstijl. In dit onderzoek werd onderscheid gemaakt tussen positieve opvoeding (bestaande uit onder andere interesse tonen in het kind) en negatieve opvoeding (waaronder een kind fysiek straffen).
Effect opvoeding
Hoogsensitieve kinderen hadden even goede executieve functies als niet-hoogsensitieve kinderen. Maar dat verschilde wel per situatie. Bij hoogsensitieve kinderen zijn de executieve functies veel slechter in twee gevallen: als ze fysieke straffen van hun ouders ondergingen als onderdeel van de opvoeding (veel negatieve opvoedstijl) of als hun ouders weinig interesse in hun welzijn toonden (weinig positieve opvoedstijl). Niet-hoogsensitieve kinderen presteren niet slechter door de opvoedstijl van hun ouders.
Begeleiding
Bij het beoordelen van scores van kinderen is het dus belangrijk het temperament (hoogsensitief of niet) en de thuissituatie (de opvoedstijl) in ogenschouw te nemen. Een negatieve opvoedstijl zorgt bij hoogsensitieve kinderen voor ‘slechtere’ prestaties. Daarom is het bij de begeleiding van deze kinderen zo belangrijk de thuissituatie mee te nemen.
Bron: Oeri, N., Kunz, N. T., & Pluess, M. (2024). Variability in the relationship between parenting and executive functions: The role of environmental sensitivity. Cognitive Development, 70, 101418.