We krijgen vaak de vraag of hoogsensitieve personen gevoeliger reageren op medicatie. Veel HSP merken dat medicijnen een sterk effect op hen hebben. Of het effect werkelijk anders is dan bij niet-HSP is nog niet onderzocht, maar recent heeft een groep onderzoekers rond Elaine Aron onder leiding van Jadzia Jagiellowicz wél geïnventariseerd wat HSP zelf over die gevoeligheid zeggen.
Medicatie
Ze ondervroegen in drie studies in totaal 690 mensen tussen de 18 en 81 jaar. De deelnemers vulden enkele vragenlijsten in: één die medicatiegevoeligheid meet, de HSP-schaal van Aron en een vragenlijst over hun persoonlijkheid.
Dit onderzoek is een verkennende studie. Er is niet gekeken naar de feitelijke reactie op medicatie, bijvoorbeeld door een medicijn toe te dienen en de effecten tussen HSP en niet-HSP te vergelijken. Het onderzoek is gebaseerd op zogenoemde zelfrapportage. De onderzoekers vroegen namelijk mensen naar hun ervaringen met medicatie, zowel voorgeschreven als vrij verkrijgbare medicijnen.
Stellingen
Ze legden hen vijf stellingen voor, zoals ‘Mijn lichaam is gevoelig voor medicijnen’, ‘Ik heb meestal sterkere reacties op medicijnen dan de meeste mensen’ en ‘Zelfs kleine hoeveelheden medicatie kunnen mijn lichaam van slag brengen’.
In het eerste van de drie onderzoeken werd een iets andere vragenlijst gebruikt, waarop deelnemers konden antwoorden met ja of nee. In de tweede en derde studie kozen de deelnemers op de hierboven genoemde stellingen uit vijf antwoordmogelijkheden: van volledig oneens tot volledig eens. Hoewel de aanpak in de drie verschillende studies dus enigszins verschilde, zijn de uitkomsten hetzelfde.
Gevoelig voor medicatie
Hoogsensitieve personen herkenden veel vaker de voorgelegde stellingen. Oftewel; ze zeggen gevoeliger te zijn voor de effecten van medicatie. Dat kan dus betekenen dat ze meer bijwerkingen ervaren, meer reacties in hun lichaam voelen of bijvoorbeeld dat een kleinere dosis al effect heeft. De gegevens zijn niet uitgesplitst, waardoor we niet weten welke ervaring het meest verschilt. De onderzoekers hebben van alle stellingen 1 score gemaakt, die dus laat zien dat HSP gevoeliger zijn voor geneesmiddelen.
Mannen
De onderzoekers testten ook of de gevoeligheid anders is voor mannen dan voor vrouwen. Dat blijkt niet zo te zijn; zowel hoogsensitieve vrouwen als mannen ervaren deze medicatiegevoeligheid. De persoonlijkheidsvragenlijst gebruikten ze om zeker te weten dat het gevonden verband niet verklaard werd door andere eigenschappen. Het persoonlijkheidskenmerk ‘negatief affect’, wat betekent dat iemand zich snel angstig voelt, kwam in eerder onderzoek naar medicatie vaak als belangrijke factor naar voren. Maar in dit onderzoek blijkt dat de eigenschap hoogsensitiviteit de verschillen in gevoeligheid voor de effecten van medicijnen beter verklaard dan negatief affect.
Bijwerkingen
Sterkere bijwerkingen bij hoogsensitieve personen komen, volgens de onderzoekers, waarschijnlijk door hun meer responsieve fysiologie. Hun lichaam reageert mogelijk sterker. Ze veronderstellen niet dat het verschil een psychologische oorzaak heeft, zoals soms wordt gedacht. Daarom pleiten ze voor het betrekken van de eigenschap hoogsensitiviteit bij het bepalen van de juiste dosering van een medicijn. Tevens is die kennis belangrijk bij het bepalen van de effectiviteit en het interpreteren van de bijwerkingen van medicatie.
Esther Bergsma is expert Hoogsensitiviteit en oprichter van Hoogsensitief.NL. Zij is auteur van onder andere “Hoogsensitieve kinderen” en “Het Hoogsensitieve Brein” (zie de webshop om te bestellen), spreekt voor verschillende beroepsgroepen en traint professionals om hoogsensitieve mensen en kinderen beter te begrijpen en begeleiden. Ook ontwikkelde ze deze populaire online-training voor ouders van hoogsensitieve kinderen.
Bron: Jagiellowicz J, Acevedo BP, Tillmann T, Aron A and Aron EN (2024) The relationship between sensory processing sensitivity and medication sensitivity: brief report. Front. Psychol. 14:1320695. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1320695