Steeds vaker kijken onderzoekers naar de verschillen tussen hoogsensitieve en niet-hoogsensitieve mensen als het gaat om lichamelijke klachten. Het is belangrijk om te weten hoe de andere werking van het brein zich uit in het dagelijks leven.
Hoofdpijn
In een onderzoek van de universiteit van Islamabad is gekeken naar de relatie tussen hoogsensitiviteit en spanningshoofdpijn. Hoofdpijn kan veel oorzaken hebben. Het subtype spanningshoofdpijn heeft meestal geen duidelijke medische oorzaak. Het kenmerkt zich door pijn aan beide kanten van het hoofd met een drukkend of knellend gevoel.
Spanningshoofdpijn heeft veel effect op het dagelijks leven. De pijn verstoort vaak de mentale helderheid, waardoor het cognitieve functioneren wordt beïnvloed. Ook ervaren mensen met spanningshoofdpijn een lagere kwaliteit van leven.
Onderzoek
Ruim driehonderd deelnemers tussen de 17 en 70 jaar vulden vragenlijsten in onder begeleiding van onderzoekers. Ruim 200 rapporteerden spanningshoofdpijn en 112 niet. Hoogsensitieve mensen blijken uit dit onderzoek vaker last te hebben van spanningshoofdpijn dan niet-HSP. Dat is al een belangrijk resultaat. Maar waarom dit verschil bestaat, is minstens zo belangrijk om te weten.
Manier van denken
De hele verklaring is er denk ik nog niet, maar een deel ervan kunnen de onderzoekers wel benoemen. Uit hun onderzoek blijkt namelijk dat vooral HSP die sterk ‘catastrofaal pijn-denken’ spanningshoofdpijn hebben. Catastrofaal pijn-denken wordt gedefinieerd als een cognitief-affectieve reactie op zowel werkelijke als verwachte pijn met negatieve gevolgen op de mate van ervaren pijn en het dagelijks leven. Mensen die dit vaak doen, ervaren meer pijn.
Catastrofaal pijn-denken
In het onderzoek is gebruik gemaakt van de Pain Catastrophizing Scale (PCS), die de mate van catastrofaal denken in relatie tot pijn in kaart brengt. Daarin komen drie dimensies aan bod.
- Vergroting; in hoeverre je pijn als een grote bedreiging voelt.
- Piekeren; continu zorgen maken over pijn en de gevolgen.
- Machteloosheid; de overtuiging dat pijn niet op te lossen is.
HSP ervaren sowieso vaker spanningshoofdpijn, maar als ze ook catastrofaal pijn-denken hebben ze nog veel vaker last hiervan. Voor niet hoogsensitieve personen is er geen relatie te zien tussen hun manier van denken over de pijn en de frequentie van spanningshoofdpijn. Dit is in alle gevallen lager dan bij HSP.
Strategie
Yano en Oishi bekeken in een ander onderzoek verschillende cognitieve emotieregulatie-strategieën en zij concluderen ook dat HSP vaker catastrofaal denken. Een strategie die negatieve gevolgen heeft voor de mentale gezondheid. Dat HSP deze manier van denken vaker gebruiken is wel te verklaren.
Diepgaande verwerking
Diepgaande verwerking is tenslotte een belangrijk aspect van hoogsensitiviteit. Een onderdeel daarvan is veel nadenken over mogelijke gevolgen van een situatie. Wellicht werkt dit een catastrofale manier van denken over pijn in de hand, en is dat de reden dat HSP dat vaker doen dan niet-HSP. Dat blijkt dus echter ook effect te hebben op het ervaren van hoofdpijn. Bewustwording van dit proces helpt wellicht catastrofaal denken en daarmee spanningshoofdpijn bij hoogsensitieve mensen verminderen.
Bronnen:
Zahra, Y. & Iqbal, N (2024). Sensory Processing Sensitivity In Adults With And Without Tension-Type Headache: Moderating Role Of Pain Catastrophizing. Academic Journal Of Psychology And Counseling, 5(1), 53–80. https://doi.org/10.22515/ajpc.v5i1.8429
Yano K and Oishi K (2024) Individual differences in environmental sensitivity: associations between cognitive emotion regulation and mental health. Front. Psychol. 15:1322544. doi: 10.3389/fpsyg.2024.1322544
Esther Bergsma, is expert Hoogsensitiviteit, initiator van Hoogsensitief.NL, sociaalwetenschappelijk onderzoeker en auteur van een vijftal boeken over hoogsensitiviteit. Ze verzorgt presentaties en opleidingen voor professionals over hoogsensitieve mensen en kinderen vanuit een wetenschappelijke invalshoek.