Veel hoogsensitieve mensen kennen dit moment.
Je komt thuis na een dag met vrienden merkt dat je je onrustig, verdrietig of gespannen voelt — maar je kunt niet goed plaatsen waarom. Als je terugkijkt, was er misschien iemand die niet lekker in zijn vel zat. Of een situatie waarin de sfeer wat geladen was. En ergens onderweg lijkt dat gevoel… bij jou terecht te zijn gekomen.
Meer dan alleen aanvoelen
Hoogsensitiviteit wordt vaak gekoppeld aan empathie. En terecht.
Onderzoek laat zien dat hoogsensitieve mensen bovengemiddeld scoren op zowel affectieve empathie (het aanvoelen van emoties) als cognitieve empathie (het begrijpen van emoties en perspectieven van anderen). Dat is onderbouwd met zelfrapportage, en met praktische testen, zoals de Reading the Mind in the Eye-test. HSP herkennen emoties accurater, zelfs op subtiele signalen zoals gezichtsuitdrukkingen of lichaamstaal
Maar er is een belangrijk onderscheid dat minder vaak wordt benoemd: aanvoelen wat een ander voelt is wat anders dan die emotie zélf gaan ervaren. Dat tweede gebeurt vaak automatisch bij HSP. Dat noemen we emotionele besmetting.
Een brein dat meebeweegt
Die sterke empathische afstemming is geen toeval. Onderzoek wijst erop dat dit samenhangt met de manier waarop het hoogsensitieve brein informatie verwerkt.
Zo spelen spiegelneuronen een rol: dat zijn hersengebieden die actief worden wanneer je iemand observeert, waardoor het is alsof je het zelf ervaart. Bij hoogsensitieve mensen lijken deze systemen sterker en vaker geactiveerd te worden. Lees ook dit blog.
Dat betekent concreet: je ziet niet alleen dat iemand verdrietig is. Je voelt zelf ook een soort verdriet. Dus: Je voelt de emoties niet alleen aan, je ervaart ze ook.
Uit een onderzoek in 2016 onder ruim 1900 HSP blijkt dat 90% de stemming van anderen aanvoelt. Een groot deel daarvan neemt die stemming ook over; 63% zegt de stemming van vrienden vaak over te nemen en 59% de stemming van de partner. Emotionele besmetting komt dus veel voor onder HSP.
Wanneer grenzen van binnen vervagen
Op zichzelf is deze afstemming een kwaliteit. Maar het wordt ingewikkelder wanneer er onvoldoende onderscheid blijft tussen jouw ervaring en die van de ander.
Door emotionele besmetting worden je emoties sterk beïnvloed door de emoties van anderen. Soms in zo’n mate dat je je overweldigd voelt.
Je merkt dat bijvoorbeeld wanneer:
- je stemming plotseling verandert zonder duidelijke aanleiding
- je blijft hangen in emoties die niet passen bij jouw situatie
- je een ondefinieerbare kluwen aan emoties voelt
- je blijft maar denken aan de gemoedstoestand van een ander
Het voelt dan niet alsof je meeleeft — maar alsof je iets bent gaan dragen.
Waarom dit zoveel impact heeft
Wanneer gevoelens zich vermengen, ontstaat er een bijzondere vorm van belasting: je ervaart emoties zonder duidelijke bron in jezelf.
Je systeem reageert echter alsof het wél van jou is:
- je gaat zoeken naar verklaringen
- je probeert het gevoel op te lossen
- je neemt er verantwoordelijkheid voor
Maar omdat de oorsprong buiten jou ligt, blijft het vaak ongrijpbaar.
Dat kan leiden tot twijfel:
“Waarom voel ik me zo?”
“Wat is er mis met mij?”
Terwijl een andere vraag passender is:
“Is dit eigenlijk wel van mij?”
Terug naar onderscheid
De oplossing ligt dan ook niet in minder voelen.
Maar in beter leren onderscheiden.
Dat begint vaak met kleine, concrete vragen:
– Wanneer veranderde mijn gevoel?
– Was er iemand bij wie dit zou kunnen horen?
– Past dit bij wat ik zelf heb meegemaakt vandaag?
Door dit soort momenten van bewustwording ontstaat er langzaam weer ruimte om te voelen wat je eigen emoties zijn en wat bij de ander hoort. En precies in die ruimte ligt iets essentieels: de mogelijkheid om verbonden te blijven, zonder jezelf te verliezen. Wel meevoelen, maar geen emotionele besmetting. Het leren herkennen waar die grens ligt, is een van de belangrijkste stappen richting innerlijke balans. Het onderwerp waar we het Hoogsensitiviteitcongres over organiseren op 16 november 2026.
Esther Bergsma is expert Hoogsensitiviteit en oprichter van Hoogsensitief.NL. Zij is internationaal auteur van onder andere “Hoogsensitieve kinderen” en “Het Hoogsensitieve Brein” (zie de webshop om te bestellen), spreekt voor verschillende beroepsgroepen en traint professionals om hoogsensitieve mensen en kinderen beter te begrijpen en begeleiden.