De studie van Bianca Acevedo en collega’s onderzocht of hoogsensitiviteit invloed heeft op hoe goed jongeren profiteren van een anti-pestprogramma op school. Acevedo is een belangrijke onderzoeker op het gebied van Sensory Processing Sensitivity. Ze deed als één van de eersten breinonderzoek.
De onderzoekers wilden specifiek weten of hoogsensitieve jongeren sterker reageren op een interventie die sociale vaardigheden, weerbaarheid en anti-pestgedrag stimuleert. De studie bouwt voort op de theorie van ‘Differential Susceptibility’. Die theorie stelt dat hoogsensitieve mensen niet alleen kwetsbaarder zijn voor negatieve omstandigheden, maar juist ook extra sterk kunnen profiteren van positieve omgevingen en ondersteunende interventies. Lees dit blog voor meer uitleg.
Onderzoek
Deelnemers waren 301 Amerikaanse middelbare scholieren tussen de tien en veertien jaar oud. De verdeling jongens/meisjes was 44/56%. De jongeren namen deel aan een vier weken durend schoolprogramma dat bestond uit sociale vaardigheidstraining, anti-pestlessen, rollenspellen, groepsgesprekken en een interactieve videogame rond pestpreventie.
Voor en na het programma vulden de jongeren vragenlijsten in over: besluitvormingsvaardigheden, sociale vaardigheden, mediaweerbaarheid, pestweerstand, omstander-gedrag bij pesten. Daarnaast vulden zij de Highly Sensitive Child Scale in, een korte vragenlijst die hoogsensitiviteit meet.
Hoogsensitieve kinderen meer verbetering
De onderzoekers verdeelden de jongeren in drie groepen:
- laag sensitief (28%);
- gemiddeld sensitief (49%);
- hoog sensitief (23%).
De resultaten waren opvallend consistent. Jongeren met hogere hoogsensitiviteit lieten duidelijk sterkere verbeteringen zien na het programma dan minder sensitieve jongeren. Dat gold vooral voor: besluitvorming; sociale vaardigheden; mediaweerbaarheid; anti-pestvaardigheden.
Als het gaat om mediaweerbaarheid dan waren hoogsensitieve jongeren veel beter geworden in het weerstaan van reclames. Dat werd gemeten met stellingen als “Ik geloof wat adverteerders zeggen over hun product, zonder er teveel over na te denken” en “Als in een reclame een expert zegt dat een product werkt, dat zal dat wel waar zijn”. In de onderstaande grafiek zie je dat hoogsensitieve jongeren een grotere verbetering op die vaardigheid laten zien.
Bij de verschillende type vaardigheden zagen de onderzoekers een moderatie-effect van hoogsensitiviteit. Dat betekent dat de interventie juist méér effect had bij hoogsensitieve jongeren. Hoe hoger de sensitiviteit, hoe sterker de vooruitgang tussen de voormeting en nameting.
Anti-pestvaardigheden
Bij de anti-pestvaardigheden zagen de onderzoekers eveneens positieve effecten. Hoogsensitieve jongeren scoorden na afloop hoger op:
- pestweerstand (“ik zou nee zeggen als iemand mij wil laten meepesten”);
- omstanderinterventie (“ik zou ingrijpen als iemand gepest wordt”).
Interessant is dat hoogsensitieve jongeren vooral veel profiteerden wanneer zij vóór de interventie al enige basisvaardigheden hadden. De combinatie van gevoeligheid én aanwezige vaardigheden leek de grootste groei op te leveren.
De onderzoekers interpreteren deze uitkomsten vanuit kenmerken die typisch zijn voor hoogsensitiviteit:
- diepere verwerking van informatie;
- sterkere aandacht voor sociale signalen;
- grotere emotionele betrokkenheid;
- meer reflectie vóór gedrag;
- sterkere gevoeligheid voor positieve sociale input.
Volgens de auteurs zijn hoogsensitieve jongeren waarschijnlijk extra ontvankelijk voor interventies waarin sociale en emotionele informatie centraal staat. Zij nemen nuances sneller waar, verwerken sociale ervaringen diepgaander en integreren de aangeboden vaardigheden mogelijk intensiever. Daardoor beklijven sociale lessen en anti-pestboodschappen sterker.
Differentiële susceptibiliteit
De studie is ook belangrijk omdat zij een ander perspectief biedt op hoogsensitiviteit. Veel onderzoek richt zich op verhoogde kwetsbaarheid voor stress, angst of overprikkeling. Deze studie laat juist zien dat dezelfde gevoeligheid een kracht kan worden in een ondersteunende omgeving. Hoogsensitieve jongeren lijken niet alleen sterker geraakt te worden door negatieve ervaringen, maar ook extra sterk te groeien van positieve begeleiding. Die dubbele uitwerking noemen we differentiële susceptibiliteit. Dat is in diverse studies, en dus ook in deze studie, onderbouwd.
Praktijk
Voor professionals die werken met hoogsensitieve kinderen en jongeren heeft dit meerdere praktische implicaties.
-
Veel effect mogelijk
Ten eerste onderstreept de studie dat hoogsensitieve kinderen vaak bijzonder ontvankelijk zijn voor psycho-educatie, sociale vaardigheidstraining en preventieve begeleiding. Interventies die empathie, reflectie, sociale veiligheid en emotioneel bewustzijn stimuleren, kunnen bij hen relatief veel effect hebben.
-
Sociale veiligheid
Ten tweede benadrukken de resultaten hoe belangrijk relationele veiligheid is. Hoogsensitieve kinderen lijken sociale signalen en groepsdynamieken intens te verwerken. Een sensitieve pedagogische benadering — met voorspelbaarheid, emotionele veiligheid, ruimte voor reflectie en respectvolle communicatie — kan daarom extra veel ontwikkelingswinst opleveren.
Ook praktisch biedt de studie aanknopingspunten. Professionals kunnen hoogsensitieve jongeren bijvoorbeeld expliciet trainen in:
- sociale interpretatie;
- grenzen aangeven;
- omgaan met groepsdruk;
- mediawijsheid;
- prosociaal handelen;
- ingrijpen bij pestgedrag.
Juist omdat hoogsensitieve jongeren sociale informatie diep verwerken, kunnen dergelijke vaardigheden langdurig doorwerken in gedrag en zelfbeeld.
Tegelijkertijd vraagt dit om nuance. Hoogsensitieve kinderen profiteren waarschijnlijk niet van harde, confronterende of overprikkelende interventies. De kracht lijkt vooral te liggen in warme, veilige en relationeel afgestemde begeleiding.
Samenvattend
Samenvattend laat deze studie zien dat hoogsensitiviteit een belangrijke rol speelt in hoe kinderen en jongeren reageren op sociale en pedagogische interventies. Hoogsensitieve jongeren blijken niet alleen gevoeliger voor stressvolle of negatieve ervaringen, maar juist ook extra ontvankelijk voor positieve begeleiding, sociale veiligheid en vaardigheidstraining. In dit onderzoek profiteerden zij sterker van een anti-pestprogramma dan minder sensitieve leeftijdsgenoten, vooral op het gebied van sociale vaardigheden, besluitvorming, mediaweerbaarheid en pestweerstand.
Bron: Acevedo, B. P., Sperati, A., Williams, C., Griffin, K. W., Tork, A., & Botvin, G. J. (2025). The moderating role of sensory processing sensitivity in social skills enhancement and bullying prevention among adolescents. Behavioral Sciences, 15(10), 1344.
Esther Bergsma is expert Hoogsensitiviteit en oprichter van Hoogsensitief.NL. Zij is internationaal auteur van onder andere “Hoogsensitieve kinderen” en “Het Hoogsensitieve Brein” (zie de webshop om te bestellen), spreekt voor verschillende beroepsgroepen en traint professionals om hoogsensitieve mensen en kinderen beter te begrijpen en begeleiden.