Valt het je ook op dat je bijna uitsluitend vrouwenstemmen hoort als het over hoogsensitiviteit gaat? Zowat alle boeken over HSP zijn geschreven door vrouwen – Elaine Aron, Esther Bergsma, Séverine Van De Voorde, Fleur Van Groningen, Bieke Geenen… Ook in blogs, podcasts en talkshows zijn het vooral vrouwen die van zich laten horen. Daar is op zich niets mis mee. Deze dames weten waarover ze spreken en ik heb persoonlijk veel gehad aan hun boodschappen en verhalen. Maar aangezien de verhouding ‘1 op 5 is hoogsensitief’ ook voor mannen geldt, vraag ik me af: waarom horen we zo weinig mannenstemmen?
Acht jaar geleden kwam ik, toen een man van dertig jaar, te weten dat ik hoogsensitief ben. Een therapeut liet de term voor het eerst vallen. Ik ging me in het thema verdiepen en alle puzzelstukjes begonnen langzaamaan in elkaar te vallen. Jarenlang heb ik mij afgevraagd wat er scheelde met mij, waarom ik zo anders was dan de andere jongens. Het was een enorme verrijking te weten dat ik máár hoogsensitief ben, en dus niet ziek of abnormaal of manisch-depressief of wat dan ook.
Ik werd vrijwilliger bij HSP Vlaanderen, waar ik onder meer de HSP Praatkaffees in Belgisch Limburg begeleid. Wat mij tijdens die praatavonden opviel, was dat meer dan tachtig procent van de aanwezigen vrouw was. Alweer een vaststelling die mij aanzette tot iets wat ik al langer overwoog: om zelf een boek te schrijven, over en voor hoogsensitieve mannen. Voor dat boek wou ik onder andere HSP coaches interviewen. Wat merkte ik? Jawel, het waren wederom voornamelijk vrouwen die deze functie uitoefenden. En of ik meer mannen dan vrouwen in het publiek zie als ik een lezing over HSP geef? Je mag twee keer raden… Blijkbaar vind je makkelijker Wally op zo’n kleurrijke zoekplaat dan een man in de wereld van HSP.
Onwetendheid
Tijdens een interview vertelde een burn-outcoach dat zij heel wat HSP’s in haar praktijk over de vloer krijgt. Dat is geen wonder, want uit onderzoek van het team van Esther Bergsma blijkt immers dat HSP’s oververtegenwoordigd zijn in de burn-outcijfers. Uit het gesprek met de coach kon ik twee conclusies trekken. Ten eerste was de overgrote meerderheid van haar cliënten vrouwelijk. Dat heeft, volgens mij, voor een groot deel te maken met het feit dat mannen moeilijker praten over hun emoties en nog steeds geloven in het idee dat een échte man zijn problemen zélf oplost. Ten tweede – en dit vond ik pas echt frappant – bleek dat de meeste vrouwen bij de start van hun traject wel wisten dat ze HSP waren, maar dat de coach in heel haar carrière nog geen énkele man zag die van zijn hoogsensitiviteit afwist op het moment dat hij bij haar binnenstapte. Het was telkens het eerste wat ze ervan hoorden.
Als je niet weet dat je hoogsensitief bent, of als je niet eens weet dat er überhaupt zoiets bestaat als hoogsensitiviteit, kan je er ook moeilijk mee aan de slag en je talenten verder ontwikkelen. Ik ben ervan overtuigd dat heel wat mannen mede door deze onwetendheid, door het feit dat ze hun eigen HSP handleiding niet kennen, vroeg of laat in de problemen komen. En daarbij heb ik het niet alleen over burn-out, maar ook over een lager zelfbeeld, depressie, verslaving en zelfs suïcidale gedachten.
Taboe en schaamte
De laatste jaren krijgt hoogsensitiviteit almaar meer aandacht, en dat is uiteraard een goede zaak. Maar dat betekent ook dat onwetendheid geen afdoende verklaring meer is voor het feit dat we zo weinig hoogsensitieve mannen horen. Dus er speelt nog iets anders. Iets dat, volgens mij, hardnekkiger de wereld uit te krijgen is.
Veel mensen reduceren termen als ‘hoogsensitief’ of ‘hooggevoelig’ (verkeerdelijk!) tot ‘overgevoelig’ – want HSP zijn betekent véél meer dan enkel emoties intenser ervaren. Die emoties, en het uiten ervan, worden dan weer makkelijk geassocieerd met het vrouwelijke. Zij zijn de emotionele wezens onder ons. Zij voelen medelijden. Zij hebben huilbuien. Zij laten zich leiden door hun emoties en die emoties worden door ons als samenleving ook gedoogd. Mannen, daarentegen, die zitten (zogezegd) anders in elkaar. Die zijn rationeel. Die horen agressief en competitief te zijn, alsof ze nog steeds in berenvellen en met de knots in de hand op jacht gaan. Hun emoties worden doorgaans níét gedoogd. Een man die openlijk en vrij zijn gevoelens durft te tonen, haalt zich hoogstwaarschijnlijk een hoop hoongelach op de hals. (De mythe van het mietje, weet je wel.) Want grienen is voor trienen. Echte venten laten zich niet krenken.
Net omdat hoogsensitiviteit verkeerd en te nauw wordt geïnterpreteerd – alsof iedere HSP man wenend wegloopt telkens iemand een vervelende opmerking maakt – dúrven volgens mij heel wat (jonge)mannen zich niet te herkennen erin. En dat is een zeer spijtige zaak, want ik ben ervan overtuigd dat onze samenleving nood heeft aan mannen die zich openlijk zachter, empathischer en kwetsbaarder opstellen; veel meer dan aan exemplaren die hun gevoelens opkroppen en rondlopen als tikkende tijdbommen. Onze jongeren hebben dit soort rolmodellen nodig, als tegengewicht voor de luide stemmen uit de manosfeer die ons terug in de tijd dreigen te katapulteren.
Voorbeeldfunctie
Hoogsensitieve mannen kunnen wat dat betreft het goede voorbeeld geven en aantonen dat er ook andere vormen van mannelijkheid mogelijk zijn. Dat je niet te allen tijde sterk en stoer moet zijn om erbij te horen. Dat je je gevoelige zelf kan én mag zijn, zonder dat dit je minder mannelijk zou maken. Er is nog werk aan de winkel, maar elke stapje vooruit is een stapje in de goede richting. Dat er bijvoorbeeld in Nederland een Stichting Hoogsensitieve Mannen bestaat, stemt mij hoopvol. Dus, over stemmen gesproken: hoogsensitieve heren, laat van jullie horen!
Junior Leroux (°1988) is criminoloog van opleiding. Hij woont en werkt in Hasselt (België) als procescoach voor mensen met (een vermoeden van) een beperking. Hij is auteur van het boek Intens Mens, het eerste origineel Nederlandstalig boek over en voor hoogsensitieve mannen.