Sommige beroepen zijn stressvoller dan andere. Verpleegkundige is een zeer stressvol beroep, waar veel gevraagd wordt van de medewerkers door de veelal acute en levensbedreigende situaties. Onder verpleegkundigen komt dan ook relatief vaak burn-out voor.

Burn-out wil zeggen dat het lichaam fysiek, emotioneel en mentaal is uitgeput. Er zijn vele onderzoeken verricht naar de vraag wat maakt dat dit bij verpleegkundigen vaker voorkomt. De belangrijkste oorzaken zijn altijd gezocht in sociale factoren (zoals onrechtvaardigheid op de werkplek) en organisatorische factoren (zoals werkdruk). Onderzoek door wetenschappers van een universiteit in Texas laat zien dat hoogsensitiviteit een nog grotere rol speelt.

Onderzoek

Verpleegkundigen van een ziekenhuis in Texas en deelnemers van online fora voor de beroepsgroep vulden enkele vragenlijsten in: de HSP-schaal, de Nursing Stress Scale, de Maslach Burnout Inventory of Medical Personnel Survey, de Big Five Inventory en enkele demografische vragen. Uiteindelijk waren 252 responses geschikt voor analyse (waarvan 217 vrouwen en 35 mannen).

Hoogsensitiviteit belangrijke factor

In dit onderzoek is aangetoond hoe belangrijk het is te weten of je hoogsensitief bent. Hoogsensitiviteit bleek namelijk de verklarende factor te zijn voor zowel de mate stress onder verpleegkundigen als voor de burn-out-score.

In de studie is rekening gehouden met leeftijd, geslacht, werkervaring, andere eigenschappen etc. Verklaringen die in vroeger onderzoek vaak gegeven werden, blijken allemaal minder relevant te zijn dan of iemand hoogsensitief is of niet is. HSP verpleegkundigen ervaren meer stress en meer burn-out klachten dan hun niet-hoogsensitieve collega’s.

Goed kunnen zorgen

Een interessante bevinding in het onderzoek is dat verpleegkundigen de meeste stress ervaren als ze voor hun gevoel niet goed genoeg kunnen zorgen voor hun patiënten. Dit bleek voor de HSP collega’s nog sterker te gelden. Zij vinden het zeer stressvol als ze hierin voor hun gevoel tekortschieten. Een hoge werkdruk versterkt dat machteloze gevoel. Omgaan met overlijdens bezorgt HSP verpleegkundigen niet meer stress dan hun collega’s. Juist in het omgaan met intense emoties zijn deze werknemers heel goed.

 

Nederlandse cijfers

In Nederland deed kinderverpleegkundige Manuela Bresser onderzoek naar hoogsensitiviteit onder (kinder)verpleegkundigen op zes afdelingen in het Beatrix Kinderziekenhuis. Van de 114 ondervraagde collega’s bleek uiteindelijk 62% zich te herkennen in de kenmerken van hoogsensitiviteit. Drie kwart van de 71 HSP verpleegkundigen zegt vaak of soms last van de eigenschap te hebben op het werk. In deze groep verpleegkundigen zegt 31% overspannen of burn-out te zijn geweest en nog eens een derde bijna.

 

Voordeel

In ons eigen onderzoek onder ruim 1800 HSP hebben we ook gekeken naar de voordelen van hoogsensitief zijn. Zo vroegen we onder andere naar welke HSP-talenten op het werk als een pré worden ervaren. Verantwoordelijkheidsgevoel wordt vaak genoemd, maar ook het empathisch vermogen, de zorgzaamheid en de sterke intuïtie.

 

Ik werk als wijkverpleegkundige in een wijkteam. Mijn collega’s en cliënten weten wat zij van mij kunnen verwachten. Mijn verantwoordelijkheidsgevoel is groot. Iedereen kan bij mij terecht voor vragen, ideeën, klachten etc. Ik begrijp heel vaak de vraag achter de vraag. Johanna (53), Hardenberg

Ik scan mensen en voel snel aan wat iemand voelt en of nodig heeft. Paula (47), cardiologie verpleegkundige, Woerden

Ik zie vaak meteen hoe een patiënt zich voelt qua vermoeidheid, verdriet, boosheid. Patiënten voelen de zorgzaamheid en durven kwetsbaar te zijn bij mij. Ik zie al dat het niet goed gaat met de patiënt door subtiele veranderingen in gelaatskleur, mimiek, wijze van bewegen en intuïtie. Sabina (45), verpleegkundige, Drachten

 

Balans

Hoogsensitieve verpleegkundigen zijn empathisch en zorgend heel sterk, maar als de werkomgeving niet ondersteunend genoeg is, hebben ze ook een grotere kans op stress en burn-out. Daarom is het belangrijk dat ziekenhuizen deze eigenschap herkennen en de juiste maatregelen nemen, zoals cursussen aanbieden voor het aanleren van effectieve copingsstijlen in het omgaan met stressvolle situaties. Maar ook ruimte om tussendoor even tot rust te kunnen komen; het sensitieve zenuwstelsel weer te laten herstellen. Daarna kan de werknemer weer optimaal functioneren.

 

Bronnen: Redfearn, R. A., van Ittersum, K. W., & Stenmark, C. K. (2020). The impact of sensory processing sensitivity on stress and burnout in nurses. International Journal of Stress Management27(4), 370.
Bresser, M.J., (2023), Onderzoek hoogsensitiviteit in het BKZ, eigen uitgave.

 

Esther Bergsma is initiator van Hoogsensitief.NL, sociaalwetenschappelijk onderzoeker, auteur, spreker en trainer. Ze schreef onder andere “Gelukkig Hoogsensitief” en “Het Hoogsensitieve Brein“, waarin zij wetenschappelijke inzichten over hoogsensitiviteit helder vertaalt naar de dagelijkse praktijk. Bekijk haar boeken hier. Ze traint professionals in het beter begrijpen en begeleiden van hoogsensitiviteit. Bekijk hier de opleidingsmogelijkheden.

Please follow and like us:

Pin It on Pinterest