Toelichting op de
misverstanden
Misverstand 01
“Je kunt in de loop van je leven hoogsensitief worden.”
Hoogsensitiviteit is een temperament: erfelijk en diep verankerd. Je bent ermee geboren en overlijdt ermee. Je wordt niet gaandeweg hoogsensitiever, ook niet na een ingrijpende gebeurtenis. Wat verandert, is hoe merkbaar de eigenschap voor je is. Je kan er bij bepaalde omstandigheden of in bepaalde levensfasen meer last van ondervinden.
Misverstand 02
“Iedereen is toch een beetje hoogsensitief?”
Vragenlijsten leveren een vloeiende reeks scores op, waaruit men concludeert dat het een (in de wetenschap genoemd) continuüm moet zijn. Maar breinonderzoek wijst op een andere manier van verwerken, niet op ‘meer van hetzelfde’ binnenkrijgen. Je bent het óf je bent het niet. De verwarring wordt ook nog eens vergroot doordat velen slechts en alleen zintuigelijkheid onder hoogsensitiviteit verstaan. Dus alleen de waarneming.
Misverstand 03
“Ik raak snel overprikkeld, dus ik zal wel hoogsensitief zijn.”
Iedereen kan overprikkeld raken. Zeker in onze huidige overspoelende maatschappij. Overprikkeling zegt iets over de belasting van dat moment in relatie tot iemands draagkracht. Niet over de oorzaak. Het is geen kenmerk van de eigenschap, maar een mogelijk gevolg ervan. HSP die al langer weten dat ze hoogsensitief zijn, weten ook hoe ze er verstandig mee omgaan. Zij zijn nog nauwelijks overprikkeld.
Misverstand 04
“Hooggevoelig is iets anders dan hoogsensitief.”
Al sinds de introductie in de jaren ’90 vertaalden de eerste Nederlandse auteurs (Susan Marletta Hart, Marian van den Beuken) de term Highly Sensitive in ‘Hooggevoelig’. Ook diverse Nederlandse en Belgische opleidingsinstituten gebruiken dit synoniem voor de eigenschap. Plotseling werd er in 2016 in Vlaanderen een afwijkende betekenis aan gegeven. Maar voor die betekenis bestaat in het Nederlands gewoon de aanduiding ‘overgevoelig’ en ‘overemotioneel’. Vandaar dat de belangrijkste organisaties en professionals zowel de benaming hoogsensitiviteit als hooggevoeligheid voor de eigenschap gebruiken.
Misverstand 05
“Vooral vrouwen zijn hoogsensitief.”
Mannen zijn in dezelfde verhouding hoogsensitief als vrouwen: ongeveer één op de vijf. Normen, waarden en perceptie binnen verschillende culturen bepalen of en hoe mannen hun hooggevoeligheid ervaren en zich uiten. Opmerkelijk is bijvoorbeeld dat uit onze eigen onderzoeken blijkt dat bij kinderen (als ouders het invullen) de verdeling ongeveer de helft jongens en de helft meisjes is, terwijl bij onderzoeken onder volwassen het aantal mannen meestal onder de 10% ligt.
Misverstand 06
“Hoogsensitiviteit is een vorm van autisme.”
Het gedrag lijkt soms op elkaar, maar de onderliggende werking van het brein verschilt wezenlijk; op contextsensitiviteit, spontane cognitieve empathie en sociale intuïtie. Het zijn andere grootheden.
Misverstand 07
“Ik heb ook hoogsensitiviteit.”
Hoogsensitiviteit is een eigenschap. Geen ziekte en geen diagnose. Je hébt het niet; je bént het. Net zoals je linkshandig, lang of extravert bent.
Misverstand 08
“De naam van de eigenschap is HSP.”
HSP staat voor Highly Sensitive Person. Het is de pérsoon, niet zijn eigenschap. Te vaak hoor je nog uitspraken als: ‘Waarom zou ik aandacht besteden aan mijn HSP?’ of ‘Ik kan je helpen bij je HSP’.
Misverstand 09
“Er bestaat geen juiste spelling van de eigenschap.”
Hoogsensitiviteit is één woord. Er ontstaat betekenisverschil als je zegt: “Ik ben hoog sensitief.” Eigenlijk geeft ’t aan dat je boven op de Eiffeltoren staat en erg gevoelig bent. Sensitiviteit alleen, betekent (zintuigelijke) gevoeligheid; hoogsensitiviteit is de eigenschap met diepgaande verwerking.
In het verlengde hiervan ook de Engelse benaming. Het is Highly Sensitive (hoogsensitief) en High Sensitivity (hoogsensitiviteit).
Misverstand 10
“Hoogsensitieve mensen missen een prikkelfilter.”
Er is geen onderzoek dat aantoont dat niet-hoogsensitieve mensen een filter hebben dat bij hoogsensitieve mensen ontbreekt. In de hersenen speelt de thalamus een rol bij het doorgeven van stimuli, maar of die regulering tussen hoogsensitieve personen en non-HSP verschilt, is (tot op heden nog) niet wetenschappelijk vastgesteld.