Prikkelgevoeligheid is een alom bekend onderdeel van hoogsensitiviteit. Toch is dit element nog nauwelijks fundamenteel onderzocht in de wetenschap. Nieuw onderzoek van Ujiie en Takahashi werpt iets meer licht op de prikkelgevoeligheid van hooggevoelige personen.

Onderzoek

Ze namen bij 600 mensen (gelijk verdeeld in man/vrouw en per leeftijdscategorie) de zogenoemde  Glasgow Sensory Questionnaire (GSQ) af. Deze vragenlijst brengt in kaart of iemand hyper- of hypo-sensitief is op zeven zogenoemde sensorische domeinen.

Overgevoeligheid

Bij overgevoeligheid bemerk je de sensorische prikkels sterk en beïnvloeden deze jou veel. Bij hyposensitiviteit oftewel ondergevoeligheid merk je sensorische stimuli juist nauwelijks op. Overigens kan ook dat tot problemen leiden, bijvoorbeeld als je niet door hebt dat je langzaam je hand aan het verbranden bent aan de kachel of bedorven voedsel toch helemaal opeet.

Sensorische stimuli

Zowel hoogsensitieve als niet-hoogsensitieve mensen vulden de GSQ in. Op het gebied van visuele prikkels gaat het bijvoorbeeld om een vraag als ‘Veroorzaken felle lichten weleens hoofdpijn of pijn aan je ogen?’. Vragen over auditieve prikkels zijn: ‘Reageer je heel sterk als je een onverwacht geluid hoort?’ ‘Hou je ervan een bepaald stuk muziek steeds opnieuw te horen?’. Ten aanzien van smaaksensaties word bijvoorbeeld gevraagd: ‘Eet je meestal steeds hetzelfde voedsel?’ ‘Proef je je eten eerst met het puntje van je tong, voordat je gaat eten?’ Over geurprikkels gaan items als: ‘Houd je van sterke parfums of aftershaves?’ ‘Vermijd je bepaalde restaurants omdat die op een bepaalde manier ruiken?’ Bij tactiele stimuli wordt bijvoorbeeld gevraagd: ‘Knip je de labels uit je kleding?’

Evenwichtsprikkels komen aan de orde via: ‘Houd je er niet van op oneffen oppervlaktes te lopen?’ ‘Voel je je weleens duizelig als je een snelle sport speelt, zoals basketbal?’ En tot slot de proprioceptieve prikkels (die informatie over de stand van je lichaam en ledematen doorgeven): ‘Vind je het moeilijk om je veters te strikken of je kleding dicht te knopen?’, ‘Vind je het fijn iets te dragen of vast te houden (zoals een hoed of een potlood) zodat je weet waar je lichaam ‘eindigt?’

HSP sensorisch gevoeliger

De onderzoekers vergeleken de antwoorden van HSP en non-HSP. De conclusie is dat HSP vaker overgevoelig zijn. Dat geldt voor alle sensorische domeinen, behalve proprioceptie. We weten dat de aard van de gevoeligheid verschilt van HSP tot HSP, maar uit dit onderzoek blijkt dat HSP op alle terreinen gevoeliger zijn dan niet-hoogsensitieve mensen. Dit grootschalige onderzoek bevestigd daarmee dus de persoonlijke ervaring van veel HSP dat sensorische prikkels hen sterk beïnvloeden.

Praktisch

Wat kun je met deze informatie in de praktijk? Het geeft je mogelijk erkenning van je ervaring. Wellicht krijg je van je omgeving reacties als ‘het stinkt hier niet, ik ruik helemaal niets’, of ‘hoe kan je last hebben van zulke zacht muziek?’. Daardoor ben je misschien gaan twijfelen aan je ervaringen. Dit onderzoek onderbouwt dat HSP inderdaad sensorische prikkels sterker ervaren. Je bent niet gek!

Overprikkeling

Ten tweede helpt het jezelf serieus te nemen. Door rekening te houden met je prikkelgevoeligheid kan je voorkomen dat je overprikkeld raakt. Neem oordopjes mee als je geluid je vaak overspoelt. Of een zonnebril als felle lichten je vaak parten spelen. Maak de wereld een beetje meer hanteerbaar, zodat je minder vaak overprikkeld raakt.

Bron: Ujiie, Y., & Takahashi, K. (2022). Subjective Sensitivity to Exteroceptive and Interoceptive processing in Highly Sensitive Person. Psychological Reports, 00332941221119403.

Esther Bergsma, is expert Hoogsensitiviteit, initiator van Hoogsensitief.NL en auteur van een vijftal boeken over hoogsensitiviteit. Ze verzorgt presentaties en opleidingen voor professionals over hoogsensitieve mensen en kinderen vanuit een wetenschappelijke invalshoek.

Please follow and like us:

Pin It on Pinterest