Een hoge mate van empathie is een essentieel kenmerk van hoogsensitiviteit. Toch is hier nog weinig onderzoek naar gedaan. Recent bestudeerden Benjamin Tabak en collega’s de interpersoonlijke vaardigheden van HSP, waaronder hun empathische vaardigheden.

 

Onderzoek

Ze voerden twee studies uit. Aan de eerste namen 1377 mensen deel, met een gemiddelde leeftijd van 26 jaar. De tweede studie betrof 1240 deelnemers (gemiddeld 30 jaar). In die tweede studie werd ook gevraagd naar alle zogenoemde ‘Big Five’ eigenschappen. Dit zijn de vijf meest gebruikte eigenschappen om iemand te karakteriseren: extraversie, neuroticisme, consciëntieusheid, openheid en vriendelijkheid. Op deze manier kon uitgesloten worden dat de gevonden verbanden niet met hoogsensitiviteit, maar met een andere eigenschap te maken hebben.

 

Vragenlijsten

De deelnemers vulden vele vragenlijsten in. Op het terrein van empathie bijvoorbeeld over affectieve empathie (kunnen aanvoelen hoe de ander zich voelt) en cognitieve empathie (je kunnen verplaatsen in de situatie van de ander met bijbehorende gevoelens). Daarnaast zijn empathiescores gemeten via twee taken voor emotieherkenning.

 

Emotieherkenning

De deelnemers kregen 36 zwart-wit foto’s waarop alleen de ogen van mannelijke en vrouwelijke acteurs stonden. Zij toonden een bepaalde emotie. De deelnemers kregen vervolgens vier verschillende woorden die een emotie aanduiden en moesten kiezen welke het best het gevoel van de persoon op de foto beschreef. In de daaropvolgende test zagen de deelnemers 24 video’s van iemand die via een lichaamsbeweging een bepaalde emotie uitdrukt (zoals vrolijk, verdrietig, boos, bang en neutraal). De onderzoekers toetsten of die juiste emotie werd herkend.

 

Meer empathie

HSP scoren hoger op de vragenlijsten en beter op de testen. Dat betekent dat ze bovengemiddeld presteren in het inleven in emoties van anderen (affectieve empathie) en de situatie van anderen (cognitieve empathie). Ook herkennen ze beter emoties vanaf foto’s of video’s.

Overigens blijken HSP ook gevoeliger voor emotionele besmetting. Ze nemen emoties van anderen, zowel negatieve als positieve emoties, meer over dan non-HSP. Ze kunnen zich dus heel verdrietig voelen door het verdriet van de ander.

 

Hoogsensitief brein

Opvallend en een doorslaggevende bevinding is dat de betere empathische vaardigheden niet worden verklaard door één van de ‘Big Five’ eigenschappen. Een hogere mate van empathie kan je op grond van dit onderzoek dus écht toeschrijven  aan de specifieke ‘bedrading’ bij een hoogsensitief persoon.

 

Spiegelneuronen

In mijn boek Het hoogsensitieve brein licht ik verder toe hoe dit precies werkt. In de eerste plaats heeft het te maken met de sterker en vaker geactiveerde spiegelneuronen. Daardoor worden dezelfde hersengebieden geactiveerd als bij de persoon die je observeert en kun je emoties ervaren die de ander ook ervaart. Deze sterke emoceptie zorgt ervoor dat de affectieve empathie beter ontwikkeld is.

 

Sociale gerichtheid

In de tweede plaats heeft het te maken met de sterke sociale gerichtheid van HSP. Bij de verwerking van alle binnenkomende informatie zijn veel sociale breingebieden betrokken. Dat betekent dat HSP zich altijd afvragen wat een situatie betekent voor anderen, voor de groep en voor henzelf in relatie tot de groep. Dit proces heeft een positief effect op de cognitieve empathie.

 

Empathie

Zijn alle HSP dan altijd empathisch. Nee, zeker niet. Door de werking van hun brein zijn ze er in potentie goed in. En uit onderzoek blijkt dus dat ze relatief hoger scoren op testjes. Maar als een hoogsensitief persoon overprikkeld is, zal zijn reactie vaak weinig empathisch zijn. Ook kan het voorkomen dat een HSP zichzelf beschermd door een muur op te trekken, en daardoor eerder egoïstisch dan empathisch overkomt.  Door tijdelijke of structurele omstandigheden kan een hoogsensitief persoon dus niet empathisch reageren. Als die omstandigheden veranderen, is het een vaardigheid die echter makkelijk weer ontwikkeld kan worden, omdat het hoogsensitieve brein bedraad is op afstemming op de ander.

 

Esther Bergsma, is expert Hoogsensitiviteit, initiator van Hoogsensitief.NL en auteur van een vijftal boeken over hoogsensitiviteit. Ze verzorgt presentaties en opleidingen voor professionals over hoogsensitieve mensen en kinderen vanuit een wetenschappelijke invalshoek.

Bronnen:
Tabak, B. A., Gupta, D., Sunahara, C. S., Alvi, T., Wallmark, Z., Lee, J., … & Chmielewski, M. (2022). Environmental sensitivity predicts interpersonal sensitivity above and beyond Big Five personality traits. Journal of Research in Personality98, 104210.

Bergsma (2023), Het hoogsensitieve brein. Booklight.

Please follow and like us:

Pin It on Pinterest